Kempense streekbieren

De smaak van vandaag: blond, bitter, acht graden en het schuimt

Onderox proeft de Kempense streekbieren

GEEL - Terrasje, biertje, kaasje en goed gezelschap. Bij terrasjesweer kan een mens zich de volgende maanden eens goed laten gaan. In de Kempen is dat niet moeilijk, want aan bieren is er geen gebrek. Vele decennia hoorden de brouwers bij de notabelen van het dorp tot midden de vorige eeuw de grote biermerken de kleintjes oppeuzelden. Korte tijd nadien raakte de biermarkt geïnternationaliseerd. Toch bleef het heimwee naar vroeger knagen. Vrij spontaan begonnen de ware biervrienden zich te verzamelen. In diverse dorpen richtten ze bescheiden bierverenigingen op met een grote variëteit aan statuten. Enkele uitgangspunten hebben ze gemeen. Eén: het koesteren van onze rijke biercultuur. Twee: bier dient niet om te hijsen, maar om te consumeren. Drie: de consumptie zal gebeuren in een ontspannen en kameraadschappelijke geest.

Omdat de bierbedrijvigheid zo sterk gonst in de Kempen - elke maand glundert er wel een kwartet bierkenners in de krant met een nieuwe pils - leek het ons interessant om de bieren op een rijtje te zetten. We streefden daarbij niet de volledigheid na maar onderwierpen een tiental sterke bieren aan een test. Voor de proeverij deden we een beroep op Onder 't Schuim, een notoire biervereniging uit Geel. Naast voorzitter Erik Vandeperre (51) hieven Inny Wijnants (52) en Herman Buyens (53) het glas. De grote jongens zoals Westmalle en Corsendonk, lieten we aan ons voorbij gaan. We focusten ons voornamelijk op bieren die ontsproten zijn uit het verenigingsleven of bij kleine brouwerijen.

Op aandringen van de voorzitter wagen we ons niet aan een rangschikking op basis van kwaliteit en smaak. De objectieve bevindingen vindt de lezer terug in de proeverijtabel. De andere tabel geeft een samenvatting van de kwaliteiten, zoals vermeld door de initiatiefnemers of brouwer.

Hieronder geven we enkele bevindingen van het panel.

Er is de verzuchting om op het etiket alleen de botteldatum te vermelden. De vermelding van de houdbaarheidsdatum leidt immers tot giswerk. Vroeger waren de meeste bieren troebel. De eerste heldere bieren kwamen tussen de WOI en WOII, wat te maken had met de mogelijkheden van conservering en filtratie. Bier van hoge gisting wordt in principe niet slecht. Bitter en zoet... het evenwicht wordt bepaald door de aanwezigheid van hop of mout.

De troebelheid ontstaat door hergisting. Amberkleurige bieren doen het momenteel wat minder goed bij de consument. Ook de bieren die twijfelen tussen dorstlessen of pure degustatie, hebben het momenteel wat moeilijker.

Ongefilterde bieren en hergisting op de fles zorgen voor een vollere smaak. Dat de typische streekbieren zo moeilijk verkrijgbaar zijn, heeft te maken met het feit dat ze vrijwel nooit de traditionele afzetkanalen halen.

De smaak van de consument is de jongste decennia opvallend geëvolueerd. De gemiddelde smaak gaat naar blond bier, dat bitter is, een goede schuimvorming geeft en een alcoholisch gehalte van 8°.

De hop bepaalt de bitterheid, maar de alcohol pakt de smaakpapillen in, en verdoezelt voor een gedeelte de smaak. Gebruik daarom nooit een aperitief met hoog alcoholgehalte.

Bier is zoveel meer dan een dorstlesser. Vandaag de dag hecht de consument belang aan de kwaliteit maar ook aan de randvoorwaarden: het etiket, het juiste glas en het inschenken.

Reportage: Bruno Otten

Foto's: Bart Van der Moeren

Weetjes van de bierprof

GEEL - Onder 't Schuim hoort met 350 leden bij de grote bierclubs van Vlaanderen. De club beschermt de consument, geeft objectieve informatie over het gerstenat, steunt kleine ambachtelijke brouwerijen en propageert het koken met bier. Voorzitter Erik Vandeperre, één van de weinige bierprofs, wordt algemeen erkend als een grote autoriteit. We verzamelden bij hem enkele wetenswaardigheden.

Bierverbruik

"Onze club organiseert en stimuleert projecten die de Belgische bieren en smaken kenbaar maken. Dat belet niet dat het binnenlands verbruik jaarlijks met enkele procenten daalt. De productie blijft nochtans op peil door de stijgende export."

Jongeren en bier

"Een vrij recent wetenschappelijk onderzoek bij jongeren tussen 10 en 17 jaar onderzocht het alcoholgebruik. Blijkt dat:

De helft van de jongeren al eens bier en wijn heeft gedronken. Bier en sterke drank (al dan niet gemixt met frisdrank) zijn het populairst.

De consumptie evolueert van alcopops bij de jongste tieners over sterke dranken en cocktails naar bier bij de oudsten. Alcopops lijken door hun zoete smaak nog het sterkst op frisdrank en zijn daarom toegankelijk voor de beginnende drinker.

Drinken is hier maatschappelijk aanvaard: van 86% van de jongeren weten de ouders dat ze alcohol drinken. 70% van de ouders zou daarmee akkoord gaan."

Kwali- of kwantiteit?

"Bierproeven gaat bij ons vooral over kwaliteit, kennis en duurzaamheid en niet over grote hoeveelheden. Deel van onze roeping is ook jongeren de kunst van het bierproeven in deze zin bij te brengen."

25 jaar OTS (+ etiket)

"Ter gelegenheid van ons 25-jarig bestaan heeft Den Hopperd, een kleine, gedegen biologische huisbrouwerij in Westmeerbeek, ‘de Viginti Quinque' gebrouwen. Voor het feestbier voegde brouwer Bart Desaeger oude Engelse hop toe aan de Kameleon Tripel. Het bier is 3x gehopt. Daardoor krijgen we een degustatiebier met bitterig aroma en uitgesproken bittere smaak. De nasmaak voelt droog aan."

Tijdens het Kempens Bierfestival op 24 en 25 september zal het bier ook te proeven zijn van het vat.

www.ondertschuim.be

Dit vertellen de etiketten en de brouwers

Zeunt (Geel)

Bier van hoge gisting. Blond volmout bier met zachte hopsoorten en hergisting op fles zonder additieven. Zachte smaak en tintelende afdronk geven het bier een volmondig karakter.

Het bier bevat gerstemout.
Gebrouwen in opdracht van het Zeuntcomité in Geel naar een recept van Jul Molenberghs.
Proefbrouwerij Lochristi.
Koel schenken. Inhoud 33 cl. Alc. 7% vol.
Verkrijgbaar: diverse Geelse horecazaken en Jul Molenberghs
www.lekkergeel.be

De Kastel (Kasterlee)

De Kastel is een lekker Belgisch bier van hoge gisting met 6 mout- en 2 hopsoorten. Gebrouwen naar een origineel recept van de iniatiefnemers: De Kastelse Biervereniging als eerbetoon aan de verdwenen brouwerijen in het dorp.

Proefbrouwerij Lochristi.
Ongefilterd en hergist in de fles.
Alc. 7% vol. Inhoud 33 cl.
Verkrijgbaar in diverse horecazaken en de Spar in Kasterlee
www.kastelsebiervereniging.be

Embrasse (Baarle-Hertog)

Gebrouwen met uitgelezen moutsoorten.
Fles bier met 9° vol alc. Waarbij de vergiste suikers volledig zijn verkregen uit de mout.
Gulle dosis hop en ruime rijpingstijd.
Nagisting op fles zodat er een smaakevolutie ontstaat.
Flessen van 66 en 33 cl.
Verkrijgbaar: brouwerij www.dedochtervandekorenaar.be

Noblesse (Baarle-Hertog)

Baarles bier op traditionele wijze gebrouwen.

Edel blond bier van hoge gisting met hergisting op fles.
Ingrediënten: water, gerstemout, tarwemout, hop, biergist
Alc. 5,5 %, vol. 33 cl.
Verkrijgbaar: brouwerij www.dedochtervandekorenaar.be

'n Toeback (Meer)

Bovengistend Kempense Quattro van maar liefst 9.5 %. Straffe toebak dus. Na het drinken ervan gaat één van de Wildemannen met de Sint-Katharinakerk uit Hoogstraten mee op wandel.

Gebrouwen met natuurlijke ingrediënten. Ongepasteuriseerd en ongefilterd natuurbier met nagisting op de fles. Koel bewaren en schenk op 10 °.
Water, pilsmout, Cara 20 en hopmout.
Verkrijgbaar: brouwerij www.scheldebrouwerij.be

De Witte Madam (Kasterlee)

Goudblond bewaarbier van hoge gisting. Nagisting op de fles. Zeer lang houdbaar op een donkere plaats met een gelijkmatige temperatuur. Hierbij verandert de smaak.

Gebrouwen uit water, gerstemout, hop en gist.
Alc. 8,5% vol. Inhoud 33 cl.
www.wittemadam.be Den Dobbele Arend vzw
Verkrijgbaar: horecazaken en drankenhandels in Kasterlee en omgeving.
Molse tripel (Mol)
Complex en vol aroma van vanille en honing. Degustatiebier met een zeer lange, lichte en bittere nasmaak.
Gebrouwen naar een concept van Bruno Vangeel (café De Primeur in Mol-Sluis).
Cat.S Alc.8.3% vol. Inhoud 33 cl.
Ingrediënten: water, pilsmout, cara 20, hop, gist.
Schenken op 8 à 10 graden
Brouwerij: de Scheldebrouwerij - Verkrijgbaar: horeca regio Mol.
www.molsetripel.be

Pater (Vosselaar)

Donker bier gebrouwen naar het oude recept van de voormalige brouwerij De Lelie op de Cingel naast de kerk. Initiatief van vzw Brouwerij De Lelie.

Gebrouwd op basis van geroosterde karamelmout en aromatische hop.
Zachtzoete, volmondige moutsmaak en licht hoppige afdronk.
Water, mout, karamelmout, hop, kandijsuiker en gist.
Inhoud 33 cl. Alc.6% vol. Gisting op de fles.
Verkrijgbaar: De Scheldebrouwerij en horeca en drankenhandels in Vosselaar en omgeving.
www.brouwerijdelelie.be

Odlo (Olen)

Odlo is een blond bier gebrouwen naar origineel recept van (T)huisbrouwerij Odlo, door brouwerij De Graal uit Brakel.

Belgisch bier van hoge gisting, met hergisting op de fles.
Ingrediënten: water, gerstemout, tarwemout, hop en gist.
Alc. 6.7 %vol. Inhoud 33 cl.
Verkrijgbaar in vrijwel alle Olense horecazaken en lokale drankenhandels.
www.brouwerij-odlo.be

Paus (Vosselaar)

Het bier heeft een gecorseerde bitterheid waarin de geur en de smaak van de hop overheersen.

Gebrouwen in opdracht van vzw Brouwerij ‘De Lelie'.
In evenwicht gebracht door een moutige fruitigheid en heeft een zeer lange hoppige afdronk.
Water, gerst, hop en gist.
Alc. 8,5 %. Inhoud 33 cl.
Verkrijgbaar: de Scheldebrouwerij en horeca en drankenhandels in Vosselaar en omgeving.
www.brouwerijdelelie.be